ÖZELLİKLERİ : Yüksek sıcak akma mukavemeti – Yüksek sicak sertlik -Yüksek meneviş direnci -Yüksek süneklik -Yüksek tokluk -Yüksek sertleştirilebilirlik. Çeşitli ev aletlerinden inşaat sektörüne, makine imalatından otomotiv yan sanayine kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir. Dövme, ekstrüzyon ve enjeksiyon kalıpları için kullanılan BUDERUS Sıcak İş Takım Çeliklerinin optimal seçiminde göz önüne alınması gerekli başlıca kriterler; kalıp kullanım koşulları, üretilecek ürünün geometrisi, parça ağırlığına bağlı kesit dağılımı ve en önemlisi üretilecek parça sayısına bağlı kalıp ömrüdür. 1.2343 ISO-B mod, 1.2344 ISO-B, 1.2365 ISO-B, 1.2367 ISO-B ve 1.2714ISO-B mod kalite sıcak iş takım çelikleri kullanım alanı bakımından ön plana çıkan malzemelerdir. Özellikle sıcak çelik dövme proseslerinde çok yaygın olarak kullanılan 1.2714 ön sertleştirilmiş ( 40-44 HRc) sıcak iş çeliklerinin ısıl işlemi, uygun kontrollü fırınlarda ve blok ölçülere özgü diğer ısıl işlem tesis ve ekipmanları vasıtası ile başarılı olarak gerçekleştirilir.

Sıcak İş Takım Çeliklerinin Kullanım Alanları
• Metal malzemelerin dövme, döküm, enjeksiyon ve ekstrüzyon işlemlerinin gerçekleştirildiği kalıplarda,
• Başta alüminyum olmak üzere, metal enjeksiyon kalıplarının Kalıp Çekirdeği, maçaları ve iticilerinde
• Hafif ve ağır metallerin basınçlı döküm kalıplarında, kalıp ve boru preslerinde, iç ara kovanları, delici zımba ve mandrellerinde,
• Sıcak kesme ve çapak alma takımlarında,
• Dikişli boru üretiminde kaynak altı makaralarında,
• Yüksek Çevrim Sayısının, Yüksek yüzey kalitesi ve aşınma direncinin gerekli olduğu Plastik Enjeksiyon Kalıp uygulamalarında kullanılır.

Sıcak İş Takım Çeliklerinden Beklenen Özellikler
• Temiz ve homojen mikro yapı,
• Yüksek sıcaklıkta mekanik özelliklerini koruyabilme (sertlik, akma ve çekme dayanımı)
• Yüksek sıcaklıkta aşınma dayanımı,
• Yüksek sıcaklıkta meneviş dayanımı,
• Yüksek ısıl iletkenlik,
• Yüksek tokluk,
• Termal şok direnci,
• Yüksek sıcaklıkta ergimiş metalin erozyonuna dayanım

Sıcak İş Takım Çeliği yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Genel olarak soğuk iş takım çelikleri işlem sıcaklığı 200 oC’nin altında bulunan parçalar işlenir. Bu tip çelikler talaşlı ve talaşsız imalatta kullanılır. Kullanım amacına göre farklı özelliklere sahip soğuk iş takım çelikleri bulunmaktadır.

Soğuk iş takım çeliklerinin uygulama alanlarında da bahsedecek olursak, genel olarak; kesme, delme, zımbalama, biçme, baskı, presleme, soğuk ezme, soğuk fışkırtma ve soğuk biçimlendirme işlerinde tercih edilirler.

Endüstride kesme işlemi özen gösterilmesi gereken bir yöntem olmakla birlikte her geçen gün önem kazanmaktadır. Kesme işlemi esnasında boyutsal hassasiyete ve kesilen parçanın kesme işlemi esnasında çarpılmamasına özen gösterilmeli, kesme yüzeyinin sac düzlemine dik olmasına, çapak olmamasına, köşe yuvarlanmasının minimum seviyede olmasına dikkat edilmelidir. Kullanılan takım tasarımının doğru yapılması, çeliğin doğru seçilmesi ve çeliğe uygulanacak olan ısıl işlem tipi de takımın çalışma ömrünü etkilemektedir.

Geleneksel soğuk iş çelikleri üç grupta toplanır:

1- Havada sertleşen çelikler
2- Yüksek karbonlu ve kromlu çelikler
3- Yağda sertleşen çelikler

Diğer soğuk iş çelikleri:

1- Özel soğuk iş çelikleri
2- Toz metal soğuk iş çelikleri
3- Toz metal yüksek hız çelikleri

Soğuk iş takım çeliklerinde karbon miktarı %0,3 ile %2,5 arasında değişen oranlardadır.

SOĞUK İŞ TAKIM ÇELİKLERİNİN ÖZELLİKLERİ
Tokluk ve aşınma dayanımı, yorulma direnci, işlenebilirliği ve boyutsal kararlılığı kullanım alanları bakımından soğuk iş takım çelikleri için hayati önem arz etmektedir. Ayrıca kalıbın kullanılacağı yer önemlidir. Sürekli aşınmaya maruz kalan kalıp veya takımlarda, yüksek sertliğe erişebilen çelikler tercih edilebilir. Bu kalıplarda darbe olmadığından tokluğu düşük olabilir. Fakat darbeye maruz kalan kalın sac kesen makas ağızları, zımbalar veya soğuk makaslarda, tokluğu yüksek olan çelikler tercih edilmesi, kırılma ve atma gibi riskleri minimuma indirir.

Tokluk, çeliğin aşırı yüklemelerde kırılma öncesi göstereceği elastik ve plastik şekil değişimi yeteneği olarak tanımlanır. Malzemenin tok olması, kırılma sırasında yüksek oranda plastik şekil değişimine uğrayacağını ifade eder. Yüksek tokluk ve aynı zamanda yüksek aşınma dayanımı birbirleri ile ters özelliktedir. Artan karbür miktarına bağlı olarak tokluk düşer. Şekil 1’de tokluk ve aşınma dayanımı arasındaki ters orantı görülmektedir. Nikel elementi katkısı ile tokluk dada da yükseltilebilir. Tablo 3’te alaşım elementlerinin etkileri görülmektedir.

SOĞUK İŞ TAKIM ÇELİKLERİNİN KULLANIM ALANLARI

1. Kesme takımları
Kazıma Bıçakları,  Sütunlu veya yassı kesme tezgâhları, Hassas delme, Kâğıt ve plastik bıçakları, Delme zımbaları

2. Çekme Takımları
      Derin çekme takımları, Tel boru ve çubuk çekme takımları

3. Talaşlı imalat takımları
4. Destek Parçaları ve Tutucu Kalıpları
5. Kabartma takımları
6. El aletleri
7. Kıvırma ve Ezme Kalıplarında
8. Kırma ve Parçalama Kalıpları
9. Plastik işleme takımları
10. Sinter preseleme takımları
11. Basınçlı hava takımları
12. Germe kovanları
13. Makine kovanları
14. Soğuk Ekstrüzyon Takımları

%1 civarında karbon içeren 1.2842 ve 1.2419 gibi soğuk iş takım çelikleri, daha düşük aşınma dürenci göstermelerine karşın daha yüksek süneklik ve işlenebilirlik gibi özelliklere sahiptirler. Bu yüzden metal olmayan malzemelerin kesilmesinde tercih edilmektedirler.

Soğuk şekil verme yönteminde, malzemeler aralıklı basınç kuvvetleri altında soğuk şekil verme veya ekstrüzyon yöntemleri ile son ölçülerine getirilirler. Dolayısı ile bu yöntemde kullanılan malzemeler oldukça fazla zorlanmaya maruz kalırlar.

Derin çekme yönteminde kalıp ve zımbaların baskı kenarları çok yüksek oranda sürtünme gerilimlerine maruz kalırlar. Bu tüp uygulamalarda ledeburitik yapıda ki 1.2379 çeliği tercih edilmelidir.

Madeni para üretimi gibi hassas uygulamalarda, çok iyi yüzey kalitesi, ağırlık ve ölçü hassasiyeti gerektiğinden dolayı güvenilir ve ekonomik özelliklere sahip, wolfram alaşımlı 1.2510 ve 1.2550 malzemeler kullanılmaktadır. Yüksek tokluk ve parlaklık gerektiren uygulamalarda ise 1.2767 malzemesi tercih edilmelidir.

1.2379, 1.2080 ve 1.2363 soğuk iş takım çelikleri metalik şerit ve sacların şekil vermek için kullanılabilecek en uygun malzemelerdir. Çalışma esnasında ortaya çıkabilecek yüksek aşınma gerilimlerine dayanabilen bu malzemeler içinde ise sertlik ve aşınma dayanımı özellikleri açısından 1.2379 ön plana çıkmaktadır. Bu özeliklerinden dolayı 1.2379 soğuk iş takım çeliği taneleme bıçaklarında birincil tercih edilen malzeme iken 1.2842 malzemesi tezgah bıçakları, bıçaklar ve çekiçler gibi nispeten daha düşük mekanik gerilimlere maruz kalan yerlerde kullanılır.

Soğuk İş Takım Çeliği yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Talaş kaldırma gereği duyulmayan yüzeylerin hassas ölçü toleranslarında olması gereğinden, otomat çelikleri daha ziyade soğuk çekilmiş olarak kullanılır.Bu arada, yaklaşık % 0.12 kükürt ve düşük karbon ihtiva eden ve yarı otomat çeliği olarak adlandırılan çelikler, iyi bir işlenebilirlik özelliğinin yanısıra, sıcak ve soğuk dövme ve zımbalama parçalarının imalatında kullanılmaktadır (örnek: somunlar). Yüksek kükürt ihtiva eden 11SMn30 (9SMn28) kalitesi sıcak dövme uygulamasında başarıyla kullanılmaktadır.

Otomat çelikleri, genellikle hızlı talaş alma işleminde kırık çıkmasıyla, talaşlı imalat  maliyeti düşük çeliklerdir. Taşıdıkları kolay işlenebilirlik özelliklerinden dolayı  bu  çelikler çok milli veya revolver torna tezgahlarında yapılan boyuna ve alın tornalama, diş açma, matkapla delme, raybalama gibi talaş kaldırma işlemlerine en uygun çelikler olarak tanımlanırlar.

Otomat Çeliklerinin Kullanım Alanları
Otomat çelikleri, süratli ve seri üretim yapabilen torna ve otomat tezgahlarında,

1. Tezgahın işleme hızına uygun yüksek kesici kalem ömrü,
2. İş parçaların kolay işlenmesini ve tezgahtaki rahat hareketini mümkün kılan iyi bir talaş kırılganlığı,
3. Çok düşük kesme kuvvetleri gereği,
4. İşlenen parçada iyi bir yüzey kalitesi
5. Dar ölçü töleransları

Kısacası  “iyi işlenebilirlik”  sağladıklarından

• Otomotiv sanayi için değiş tür bağlantı elemanları
• Makine ve teçhizat üreten endüstri kolarında ve inşaat sektöründe,
• Konstrüksiyon elemanları üretiminde,
• Hassas mekanik parçalar üreten endüstri kollarında (optik cihaz ve ölçü cihazları parçaları) kullanılmaktadır.

Otomat Çelik yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Bu malzeme grubunda; paslanmaz çelik, nitrasyon çelikleri, hız çelikleri, ısıya dayanımlı çelikler vb. çelik türleri bulunmaktadır . Paslanmaz çelik grubu kaliteler arasında 303, 304, 304L, 316, 316L, 630, 420, 430, 430F yer almaktadır.

BTS Çelik olarak paslanmaz çelik çubuk ve paslanmaz çelik mil malzemelerin yurtdışından ithalatını gerçekleştirip, kaliteli işletme anlayışımızla imalat sanayinin tedarikçisi olarak hizmet vermekteyiz.

Stoklarımızda, yukarıda sunulmuş kaliteler dışında ayrıca paslanmaz çelik yuvarlak, paslanmaz çelik altıköşe, paslanmaz çelik kare gibi farklı form ve ölçülerde de malzemeler bulunmaktadır.

Özel Alaşımlı Çelik yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Islah işlemi, sonuçta çelik parçaya yüksek tokluk özelliğinin kazandırılacağı önce bir sertleştirme ve arkasından menevişleme işlemlennin bütünü olarak tarif edilir. Islah çelikleri, islah işlemi sonunda kazandıkları üstün mekanik özelliklerden dolayı, çeşitli makina ve motor parçalar, dövme parçalar; çeşitli civata somun ve saplamalar, krank milleri, akslar, kumanda ve tahrik parçaları, piston kolları, çeşitli miller, dişliler gibi parçaların imalinde olmak üzere geniş bir alanda kullanılır. Bu sebepten, ıslak çelikleri inşaat ve alaşımsız çeliklerden sonra, en yüksek oranda üretilen ve kullanılan çelik türüdür.

Uygun ıslah çeliğinin seçimi ve doğru ıslak işleminin uygulanması çok dikkat ve tecrübeyi gerektirir. Islah işleminin iyi sonuç vermesi (istenilen tokluk veya sertlik değerine ulaşılması), kullanılan çeliğin içyapı temizliği ile yakından ilgilidir. İçyapı temizliği, sıvı çeliğin bünyesinde erimiş halde bulunan gazlardan (hidrojen, oksijen ve azot) arındırılması ve oksit, sülfür inkluzyonlarında temizlenmesi işlemidir. Üretim programında yer alan tüm kalitelerde olduğu gibi ürettiği ıslah çeliği kalitesindeki çeşitlerinde de içyapı temizliğine gereken önemi vermektedir. Bu grup çeliklerin alaşımsız, düşük alaşımlı ve alaşımlı cinsleri vardır. Alaşımsız olanları piyasada imalat çeliği olarak da ifade edilir.

Bu çelikler MAKİNA – imalat çeliklerinin en önemli bölümünü oluştururlar. Genel olara bu tür çelikler bağlantı elemanları aks milleri şaft ve dişli imalatında kullanılırlar.

Bu grup çeliklerde, sertleşebilirlik derecelerine göre düşük, orta ve yüksek sertleşebilir olarak gruplanır.

Islah Çelikleri yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Kullanım Alanları:
Bilyalı yataklari,
Roleli yataklar,
İğneli yataklar,
Özel makara,
Ray tekerleği,
Rulman, bilya,
Role, halkalar,
Tablalar,
Yuvarlanmaya ve kaymaya çalışan parçalar.

Rulman Çelik yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Manganez (Mn), Fosfor (P), Kükürt (S) ve Silisyum (Si) üretim sırasında hammaddeden kaynaklanan elementler olup, çelik bünyesinde belirli oranlarda bulunur. Diğer elementler ise (Cr, Ni vs.) ferro-alyajlar halinde istenilen miktarlarda çelik bünyesine ilave edilir.

Çeliklerin Temel Özellikleri ; Çeliklerin büyük çoğunluğu ısıl işlemlere karşı duyarlıdır. Kimyasal bileşimin yanı sıra uygulanan ısıl işlemler sonucunda istenen sertlik, mekanik , fiziksel ve elektriksel özellikleri ile korozyona ve yüksek sıcaklığa dayanım özelliklerine tam olarak kavuşturulabilir.Çeliklerin büyük bir bölümü çeşitli yöntemler ile metal ile kaplanmaya, emaye yapılmaya, boyanmaya ve plastik maddeler ile kaplanmaya elverişlidir.Kimyasal kompozisyonu uygun olan çeliklere kaynak işlemi uygulanabilmektedir.Çelikler yapılarının gerektirdiği sıcaklıklara kadar ısıtıldıklarında şekillenme özelliğine kavuşur.

Genel Çelik yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Yüksek hız çeliklerinin kalitesini belirleyen faktör kesme kuvvetidir. Diğer önemli özellikleri ise; meneviş kalıcılığı, sertlik, tokluk ve aşınma dayanımıdır. Yüksek hız çeliklerinin meneviş kalıcılığı, talaşlı imalat için önemli bir özelliktir. Volfram, Molibden ve Vanadyum sayesinde yüksek hız çeliklerinin menevişleme kalıcılığı arttırılmıştır. Yüksek hız çelikleri diğer çeliklere göre daha yüksek sıcaklıklarda sertleştirilirler. Bu şekilde sertleşen çelik 500-600 °C’de meneviş sonrası yumuşamaz, aksine sertleşir. Soğuk ve sıcak iş takım çeliklerinde olduğu gibi C (Karbon) miktarı sertlik için en önemli faktördür. Isıl işlem ile sertlik, meneviş dayanımı ve tokluk etkilenirler. Yüksek sertleşme sıcaklığı ile sertlik ve menevişleme doğru orantılı iken tokluk ters orantılıdır. Yüksek tokluğun gerektiği durumlarda düşük aşınma dayanımı ve düşük çalışma sıcaklığı kabul edilmelidir.

Yüksek hız çelikleri;
-spiral matkap ve diş açma matkapları, frezeler, raypalar, torna takımları, payandalar, metal testereleri, soğuk fışkırtma takımlarında, delme, kesme, tornalama, frezeleme,zımbalama işlerinde kullanılırlar.

Yüksek hız çeliklerinde de alaşım elementleri farklı etkiler yaratırlar. Bir element bir özelliği önemli oranda iyileştirirken, bir diğeri de ters yönde etkiliyebilir. Örneğin; yüksek hız çeliklerinde sertleşme sıcaklığı, ergime sıcaklığının biraz altındadır. Böyle bir sıcaklık, sertlik ve meneviş dayanımını yükseltirken, tokluğu azaltır. Yüksek sıcaklıkta meneviş yapıldığında da tokluk yükselirken, sertlik azalır. Yüksek hız çeliklerinde yüksek özellikler isteniyor ise içlerine Co (Kobalt) katılarak sertlik, ısı ve meneviş dayanımı yükseltilir. Vanadyum, yüksek sertlikteki karbürleri ile aşınma dayanımını yükseltir ancak parlatılabilirlik özelliğini azaltır. Bu nedenden dolayıdır ki, özellikle yüksek hız çeliklerinde alaşımlar çok önemli bir yer tutarlar.

Yüksek Hız Çelikleri yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Takım Çeliği çeşitlri olarak Soğuk iş takım çelikleri -Sıcak iş takım çelikleri -Plastik iş takım çelikleri -Yüksek hız takım çelikleri.

TAKIM ÇELİKLERİNDE ARANILAN ÖZELLİKLER : -Yüksek mukavemet -Yüksek sertlik -Yüksek aşınma direnci -Yüksek sertleştirilebilirlik -Yüksek süneklik -Yüksek tokluk -Yüksek parlatılabilirlik.

SOĞUK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ : Genel olarak 200C nin altındaki tüm metal,seramik,refrakter ve ahşap malzemelerin şekillendirlmesinde kullanılmak üzere tasarlanan şekillere denir.
ÖZELLİKLERİ : -Aşınma direnci -Tokluk -Süneklik.

SICAK İŞ TAKİM ÇELİKLERİ : Bir malzemeye 200C nin üzerine yapılan her türlü biçim verme işlemi sıcak şekillendirme olarak anılmaktadır.Bu işlem için kullanılan takımların çok büyük bir kısmı ise çeliktir.
ÖZELLİKLERİ : Yüksek sıcak akma mukavemeti -Yüksek sicak sertlik -Yüksek meneviş direnci -Yüksek süneklik -Yüksek tokluk -Yüksek sertleştirilebilirlik.

Takım Çeliği yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.

Alaşımsız takım çelikleri, sembolle belirtmede DİN standardında Wl, W2, ve W özel amaçlar için olarak, üç kalite grubunda sınıflanduılırlar. TS 3941 standardında ise Tl, T2 ve T olarak üç kalitede belirtilmektedirler. Sembolde karbon miktarı belirtildikten sonra , örneğin % 1,05 karbonlu çelik için C 105 ve 1. kalite de ayrıca belirtilmek istendiğinde C 100 W1 (C 100 Tl) olarak gösterim yapılır. Alaşımsız takım çeliklerinin çeşitleri, bileşimleri Tablo 105`de ve ısıl işlem karakteristikleri, Tablo 106`da verilmiştir.

Herbir kalite grubundaki çelikler, arıklık derecesi (P ve S), sertleşebilirliğe etki eden elementler Si, Mn ve Ni miktarı, sertleşme derinliği ve sertlik hassasiyeti bakımlarından fark gösterirler. 1. Kalite grubundaki çelikler, en fazla arıklıkta ve en az sertleşme derinliğine sahiptirler. Bunlar, aşırı sertleştirme sıcaklığına ve aşın bekleme suresine hassas değildirler, yani sertleştirme güvenilirlikleri büyüktür. Dezoksidasyon esnasında vanadyum ve titan ilavesiyle, çekirdek teşekkülü etkisi kuvvetlenir ve böylece ince taneli yapıya ulaşılır. 2. Kalite grubundaki çelikler de keza, yüksek arıklığa sahiptirler, fakat sertleşme derinliği 1. kalite grubuna nazaran biraz büyüktür.

Sertleştirme güvenirliği, özellikle basit ve robust kalıplann imaline izin verecek Ölçüde, yeterli düzeydedir. 1. ve 2. kalite çeliklerde, arıtılamayan element olarak fosfor ve kükörtün yanında, silisyum ve mangan miktarları da belirli sınırlarda tutulur. Özel kalite grubundaki çelikler, yüksek miktarda silisyum ve mangan içerdiklerinden, oldukça fazla sertleşme derinliği sağlarlar. Aşırı ısıtmaya hassastırlar ve daha cok yağda sertleştirilirler. Bazı kullanım amaçlan için, sertleştirilmemiş ya da ıslah edilmiş durum da söz konusudur. Özel kalite grubu, özel kullanım amaçlı çelikleri kapsar.

Alaşımsız Takım Çeliği yazısı ilk önce Ulusoy Çelik üzerinde ortaya çıktı.